نقرس یکی از انواع شایع آرتریت (التهاب مفاصل) است که به دلیل تجمع بیشازحد اسید اوریک در بدن ایجاد میشود. این بیماری اغلب مفصل انگشت شست پا را درگیر میکند، اما در برخی موارد، زانوها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. نقرس زانو با درد شدید، التهاب و تورم همراه است که میتواند تحرک فرد را بهطور موقت محدود کند.
شیوع این بیماری در افراد با سابقه خانوادگی نقرس، رژیم غذایی پراز گوشت قرمز و غذاهای دریایی، مصرف الکل، بیماریهای کلیوی و برخی داروها بیشتر است. اگرچه حملات نقرس بهصورت ناگهانی رخ میدهند، اما با مدیریت صحیح سبک زندگی، درمان دارویی و رعایت توصیههای پزشکی، میتوان این بیماری را کنترل کرد و از حملات مکرر آن جلوگیری نمود.در ادامه این مقاله، علائم، علل، روشهای تشخیص و بهترین راههای درمان و پیشگیری از نقرس زانو را بررسی خواهیم کرد.
بیشتر بدانید: بهترین متخصص آرتروسکوپی در تهران کیست؟
نقرس زانو چیست؟
نقرس زانو نوعی آرتریت التهابی است که به دلیل تجمع کریستالهای اسید اوریک در مفصل زانو ایجاد میشود. این وضعیت باعث درد ناگهانی، التهاب، تورم و قرمزی شدید در زانو میشود که میتواند حرکت بیمار را بهشدت محدود کند. حملات نقرس ممکن است بهصورت دورهای رخ دهند و در صورت عدم درمان، میتوانند باعث آسیب دائمی به مفصل شوند. نقرس زانو بیشتر در مردان بالای ۴۰ سال و زنان بعد از یائسگی دیده میشود.تشخیص و درمان بهموقع نقرس زانو میتواند از بروز حملات مکرر و آسیب دائمی مفصل جلوگیری کند.
علائم نقرس زانو
نقرس زانو معمولاً بهصورت ناگهانی و شدید بروز میکند و میتواند چند ساعت تا چند روز ادامه داشته باشد. این بیماری با علائم زیر همراه است:
درد ناگهانی و شدید
درد زانو معمولاً بهطور ناگهانی و در اواخر شب یا اوایل صبح ظاهر میشود. شدت درد در ۴ تا ۱۲ ساعت اول بسیار زیاد است و ممکن است بیمار را از خواب بیدار کند. درد ممکن است پس از چند روز کاهش یابد، اما در صورت عدم درمان، احتمال عود مجدد آن بالا است.
التهاب و تورم زانو
مفصل زانو متورم، ملتهب و سفت میشود.پوست روی زانو ممکن است قرمز و براق به نظر برسد.لمس کردن زانو باعث احساس گرمی و حساسیت شدید میشود.
محدودیت حرکت مفصل
به دلیل التهاب شدید، بیمار نمیتواند زانو را بهراحتی خم و راست کند. هرگونه تلاش برای حرکت دادن زانو باعث افزایش درد میشود.
احساس گرما و داغی در مفصل
زانوی مبتلا به نقرس داغتر از حد معمول احساس میشود. این حالت به دلیل واکنش التهابی بدن به کریستالهای اسید اوریک رخ میدهد.
بروز حملات مکرر
حملات نقرس زانو ممکن است چند هفته تا چند ماه بعد دوباره رخ دهند. در صورت عدم درمان، حملات شدیدتر و طولانیتر خواهند شد. در مراحل پیشرفته، نقرس میتواند به آسیب دائمی مفصل و تشکیل تودههای کریستالی (توفس) در زانو منجر شود.
علت نقرس زانو
نقرس زانو زمانی رخ میدهد که سطح اسید اوریک در خون افزایش یابد و کریستالهای آن در مفصل زانو تجمع کنند. این تجمع باعث التهاب، درد و تورم شدید در مفصل میشود. اما چرا اسید اوریک در بدن بالا میرود؟
تولید بیشازحد اسید اوریک در بدن: بدن بهطور طبیعی هنگام تجزیه پورینها (موجود در برخی غذاها و سلولهای بدن) اسید اوریک تولید میکند. در برخی افراد، بدن بیشازحد اسید اوریک تولید میکند که کلیهها قادر به دفع آن نیستند.
دفع ناکافی اسید اوریک توسط کلیهها: در برخی افراد، کلیهها نمیتوانند اسید اوریک اضافی را بهدرستی دفع کنند. این مشکل ممکن است به دلیل بیماریهای کلیوی یا عوامل ژنتیکی رخ دهد.
مصرف زیاد مواد غذایی سرشار از پورین: رژیم غذایی حاوی مقادیر بالای پورین باعث افزایش سطح اسید اوریک در خون میشود.
مصرف الکل و نوشیدنیهای قندی: الکل (بهویژه آبجو) متابولیسم اسید اوریک را مختل میکند و دفع آن را کاهش میدهد. نوشیدنیهای شیرین (حاوی فروکتوز بالا) مانند نوشابههای گازدار باعث افزایش تولید اسید اوریک میشوند.
بیماریهای زمینهای و شرایط پزشکی: برخی بیماریها از جمله:بیماریهای کلیوی (دفع ناکارآمد اسید اوریک)، دیابت و مقاومت به انسولین، فشار خون بالا، چاقی و سندرم متابولیک، کمکاری تیروئید میتوانند باعث افزایش سطح اسید اوریک شوند.
مصرف برخی داروها: بعضی داروها از جمله:دیورتیکها (ادرارآورها) مانند هیدروکلروتیازید، داروهای سرکوبکننده، سیستم ایمنی مانند سیکلوسپورین نیز میتوانند سطح اسید اوریک را افزایش دهند.
عوامل ژنتیکی و ارثی: سابقه خانوادگی نقرس خطر ابتلا را افزایش میدهد.در برخی افراد، ژنتیک بر نحوه پردازش و دفع اسید اوریک تأثیر میگذارد.
کمآبی بدن و کاهش دفع اسید اوریک: کمبود آب باعث کاهش توانایی کلیهها در دفع اسید اوریک شده و خطر تشکیل کریستالهای نقرس را افزایش میدهد.
آیا میدانید بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران کیست؟
درمان نقرس زانو
روشهای مختلفی برای کنترل و درمان نقرس زانو وجود دارد که شامل درمان دارویی، تغییر سبک زندگی و راهکارهای پزشکی پیشرفته میشوند. در ادامه، مؤثرترین روشهای درمان نقرس زانو را بررسی میکنیم.
درمان دارویی نقرس زانو
در هنگام حمله نقرس، کاهش التهاب و کنترل درد اولویت دارد. پزشک ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:ایبوپروفن، ناپروکسن و سلکوکسیب برای کاهش التهاب و درد تجویز کند اما این داروها به دلیل عوارضی مانند زخم معده و ایجاد مشکلات کلیوی به صورت موقت تجویز میشوند. یا داروی “کلشیسین” که اختصاصی برای نقرس بوده و التهاب را کاهش میدهد
همچنین “کورتونها” مانند: پردنیزولون یا تزریق داخل مفصلی برای کاهش التهاب شدید، برای بیمارانی که نمیتوانند NSAID مصرف کنند مناسب است.
پزشک برای جلوگیری از حملات بعدی نقرس، ممکن است داروهایی مانند: آلوپورینول، فبوکسوستات و پروبنسید برای کاهش سطح اسید اوریک تجویز کند:
تغییر سبک زندگی برای کنترل نقرس زانو
کاهش مصرف غذاهای غنی از پورین مانند: گوشت قرمز، غذاهای دریایی، دل و جگر و محدود کردن مصرف حبوبات مانند عدس و نخود
افزایش مصرف مواد غذایی مفید:میوههایی مانند گیلاس و توت، لبنیات کمچرب و سبزیجات برگ سبز که اسید اوریک را کاهش میدهند.
کاهش مصرف نوشیدنیهای مضر:حذف یا کاهش مصرف نوشابههای گازدار و آبمیوههای صنعتی، پرهیز از الکل، بهویژه آبجو و شراب قرمز می تواند کمک کننده باشد.
نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز به دفع اسید اوریک کمک میکند و از تشکیل کریستالهای نقرس جلوگیری میکند.
کاهش وزن و ورزش منظم: باعث کاهش سطح اسید اوریک میشود. اما باید از ورزشهای سنگین که ممکن است به زانو فشار بیاورند، پرهیز کرد.
درمانهای پیشرفته برای نقرس زانو
تخلیه مایع مفصلی (آرتروسنتز): در صورت التهاب شدید، پزشک ممکن است مایع اضافی و کریستالهای اسید اوریک را از مفصل زانو خارج کند. این کار باعث کاهش سریع التهاب و درد میشود.
تزریق دارو به داخل مفصل: تزریق کورتیکواستروئیدها به داخل زانو برای کاهش التهاب شدید و تسکین فوری درد استفاده میشود.
درمانهای مکمل و فیزیوتراپی: استفاده از کمپرس سرد و گرم برای کاهش التهاب، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف زانو و افزایش انعطافپذیری موثر است.
جراحی (در موارد شدید و مقاوم)
در صورت آسیب شدید به مفصل زانو، جراحی تعویض مفصل زانو ممکن است تنها راهحل باشد.
نتیجه گیری
درمان نقرس زانو ترکیبی از دارو درمانی، تغییر سبک زندگی و روشهای پزشکی است. اگرچه این بیماری میتواند بسیار دردناک باشد، اما با تشخیص زودهنگام و رعایت توصیههای پزشکی، میتوان آن را کنترل و از حملات مکرر جلوگیری کرد. اگر شما یا اطرافیانتان علائم نقرس زانو را تجربه میکنید، مشورت با یک پزشک متخصص روماتولوژی یا بهترین متخصص ارتوپد در تهران ضروری است.